Koning en Keizerrijken  

Koning Willem III schoot zijn vader dood



Koningin Wilhelmina met haar dochter Juliana.

In de tv-serie 'Wij Alexander' wordt het leven gevolgd van de jongste zoon van koning Willem III. In zijn boek 'Roman Hagois' onthult de 88-jarige Feyo Schelto Sixma Baron van Heemstra nog meer opmerkelijke hofgeheimen over koning Willem III, koningin-moeder Emma en haar dochter koningin Wilhelmina. Zo verhaalt hij over de koningsmoord op Het Loo. De avond waarop de koning Willem II door zijn dronken zoon, de latere koning Willem III, werd neergeschoten...

Volgens de officiële geschiedenisschrijving overleed koning Willem II op 17 maart 1849 in Tilburg. Zijn oudste zoon volgde hem op als koning Willem III. De werkelijke reden van zijn dood blijkt minder fraai. In zijn curieuze boek Roman Hagois onthult Feyo Schelto Sixma Baron van Heemstra dat koning Willem II destijds door zijn oudste zoon werd doodgeschoten. De kroonprins had een slecht huwelijk met zijn vrouw Sophia van Württemberg, die hem in 1842 had verlaten. De alleenstaande kroonprins vermaakte zich met drank, feesten en mooie vrouwen. In maart 1849 gaf hij op Paleis Het Loo weer eens zo'n bachanaal. 'Hij liet blote meisjes dansen op de trap. Helemaal onverwacht verscheen in het geroezemoes zijn vader, de koning, bovenaan de trap. De kroonprins die aangeschoten was, trok zijn revolver en schoot hem pardoes dood'.

De koning werd naar Tilburg vervoerd, waar een week later zijn overlijden bekend werd gemaakt. De kroonprins vluchtte na de schietpartij naar Londen. Het schandaal werd snel in de doofpot gestopt. Al het hofpersoneel kreeg te horen dat op doorvertellen van het verhaal de doodstraf stond. Maar in hogere kringen bleef het verhaal circuleren. Alleen als je iemand volkomen vertrouwde, kreeg je het verschrikkelijke hofgeheim te horen. Ook baron van Heemstra kent het verhaal al bijna zijn hele leven.

Kort na de dood van koningin-moeder Emma en prins Hendrik in 1934 kreeg koningin Wilhelmina een chantagebrief gestuurd. Twee Veluwse boeren, wier moeder als keukenhulp op Het Loo had gewerkt, meenden uit hun kennis van de koningsmoord geldelijk voordeel te kunnen verkrijgen. Wilhelmina's vertrouwensman Francois van 't Sand regelde de zaak, zoals hij dat ook deed met de buitenechtelijke kinderen van prins Hendrik. Baron van Heemstra:

'Mijn familie heeft me gevraagd die koningsmoord weg te laten uit het verhaal. Ook kennissen van me vonden het te cru. Maar ja, ik had die geschiedenis nodig vanwege die latere chantage-zaak. Anders was de intrige uit mijn verhaal weg. Mijn broer, oud-burgermeester van Gaasterland heeft nog geprobeerd om de hele oplage van het boek te laten vernietigen. Maar de uitgever heeft dat geweigerd'.

De bejaarde baron is een zoon van Cornelis Schelto Sixma Baron van Heemstra. Deze was vele jaren als particulier secretaris van koningin-moeder Emma en later haar dochter koningin Wilhelmina de vertrouwensman aan het hof. In zijn boek 'Roman Hagois' schetst de baron als een couperus de sfeer van de vooroorlogse Den Haag en de situaties aan het hof en in de paleizen. Baron van Heemstra schreef zijn boek onder zijn schrijversnaam Homme Eernstma als een pseudo-autobiografie van zijn moeder gravin Annie Schimmelpenninck. 'De historische feiten in het boek heb ik uit ons familie-archief en de dagboeken die mijn vader bijhield'.


Koningin Emma
(1858-1934)
Ook koningin-moeder Emma was van de geschiedenis rond haar man op de hoogte. Haar dood in maart 1934 was zeer voortijdig. Volgens haar broer en zus, vorst en vorstin Zu Waldeck heeft haar hart te veel te verduren gekregen door het volharden in zelfbeheersing en het verbijten van haar zielenpijn. Zij is bezweken als slachtoffer van haar eigen stoerheid. Zelf kende de baron in zijn jeugd ook de jonge prinses Juliana en haar grootmoeder Emma.

'Juliana ken ik van het schaatsenrijden op de bevroren vijver op Huis ten Bosch. Ik was eigenlijk een beetje bang voor haar. Ik was een klein, tenger ventje van een jaar of zestien. Juliana was zeven jaar ouder, al een flinke jongedame en ik was bang dat zij elk moment kon omvallen. Ze schaatste niet zo goed. Als studente was ze heel meelevend. Het is een heel lief mens. Koningin-moeder Emma ken ik van de spelletjes met Pasen. We werden dan uitgenodigd op haar paleis Lange Voorhout. Emma was een heel tuchtige Duitse vrouw. Ze was als constitutionele koningin beter dan haar dochter Wilhelmina. Wilhelmina dacht dat ze een mens was in plaats van een instituut. Mijn vader zei wel eens: Het is een lastige vrouw, maar ze heeft wel een goed hart'.

In zijn boek onthult de schrijvende baron een aantal opmerkelijke zaken en intriges aan het hof. Schrijver Ton Vorstenbosch liet zich mede door dit boek inspireren tot het toneelstuk Wilhelmina met in de hoofdrol Anne Wil Blankers.

De sfeer aan de paleizen heb ik volgens mij aardig getroffen', vindt de baron. In het boek beschrijft hij hoe zijn vader Wilhelmina kon 'biologeren'. Wilhelmina kon erg nukkig zijn en weigerde soms bepaalde staatsstukken te ondertekenen. Door haar met zijn blikken en stem te hypnotiseren, dwong Van Heemstra haar dit toch te doen. Met zijn gave kon hij ook kiespijn laten verdwijnen. Later begon Wilhelmina zich wat onbehaaglijk te voelen door de invloed van haar secretaris. Wilhelmina had toen als vertrouwensman Francois Van 't Sand aangenomen, de vroegere politiecommissaris uit Den Haag. Van 't Sand en Heemstra mochten elkaar niet zo. Op bevel van Van 't Sand mocht Wilhelmina vanaf 1937 zelfs niet meer praten met haar particulier secretaris. Van 't Sand begreep dat bij het 'biologeren' van de koningin in de stem van een machtig instrument was. In zijn boek komt Van 't Sand naar voren als een duistere intrigant.

'Mijn vader waarschuwde: Van 't Sand is een heel slechte, verkeerde man, daar deugt niets van'.

Volgens Van Heemstra was het in 1940 ook Van 't Sand die Wilhelmina ontvoerde naar Engeland. Wilhelmina had vaak ruzie met haar man prins Hendrik. Vanwege de vele ruzies noemde de hofhouding het echtpaar 'de kinderkamer'. Haar agressiviteit richtte zich vooral op haar man. Zelfs als hij er niet was, reageerde ze haar driftbuien op hem af. Bij een ontbijt was soms de lucht te snijden. Door haar streng aan te kijken en vermanend toe te spreken wist Van Heemstra vaak de situatie te redden. Na de dood van Hendrik, toen Wilhelmina niets meer kon afreageren op haar man, moest de hofhouding haar vele nukken opvangen. Sommigen konden dat niet bolwerken en moesten vervangen worden. Die onverwachtte mutaties verstoorden weer de gunstige routine, hetgeen weer tot nieuwe moeilijkheden leidde.


Koning Willem III
(1817-1890)
In Den Haag werd in deftige kringen Frans gesproken. Maar aan het hof wilde Wilhelmina niet dat er Frans gebruikt werd. In 1898 was bepaald dat Nederlands de officiële hoftaal was. Het woord 'menu' bijvoorbeeld was daarom taboe.

'Mijn vader legde nog uit dat het een typisch Nederlands woord was, maar menu heette aan het hof 'spijskaart'. Het hele hof gruwde van dat woord. Dat was Duits. Prins Hendrik was een heel geschikte man, bij lange na niet gek. Hij heeft zich wel eens vergallopeerd. dat is begrijpelijk. Het is toch een verschrikkelijke misdaad om een man helemaal zonder vrouw te laten. Zoiets kun je iemand niet aandoen. Hendrik hebben ze later onder politiebegeleiding zijn gang laten gaan. Die mevrouw Abbo-Wenneker, bij wie hij enkele kinderen kreeg, hebben ze zeker voor hem uitgezocht. Volgens mij zat Van 't Sand erachter'.

In zijn boek schrijft hij over Hendrik: 'Intimi waren vol lof over zijn goedhartigheid gelijkmoedigheid en incasseringsvermogen'.

Hendrik had ook een groot gevoel voor trouw. Hofkapper Koderitsch aan de Haagse Denneweg door wie hij zich dagelijks liet scheren, kreeg door drank en ouderdom bevende handen. Op den duur lieten al zijn klanten hem in de steek, maar Hendrik bleef tot het laatst zijn enige klant. Het was ook Van Heemstra die als oud-ordonnansofficier en cavalarist de opdracht kreeg de jonge prinses Juliana haar eerste paardrijlessen te geven. De lessen werden begonnen met een conferentie in de particuliere vertrekken waarbij ook haar vader en moeder aanwezig waren. Een pony werd de paleisvertrekken binnengeleid en stond klaar op een matje. 'Marietje' zoals de jonge Juliana zichzelf noemde, bleek echter voor paardrijden niet in de wieg gelegd. De bejaarde baron kent uit zijn jeugd ook de diverse paleizen.

'Paleis Noordeinde in Den Haag was stukken beter dan het Paleis op de Dam in Amsterdam. Daar was toen helemaal geen wc. Ze gebruikten allemaal po's die geleegd moesten worden. Inmiddels is dat wel verbeterd'.

Ondanks enige kritiek op Wilhelmina was Van Heemstra's vader een zeer royalistische man. Hij zei altijd:

'Het koningshuis is een waarborg voor continüiteit. Wanneer de koning zich niet meer redden kan, krankzinnig, of stervend is, dan kan alles toch nog gewoon doorlopen. Je hebt immers ook nog de plaatsvervangende koning, de vice-voorzitter van de Raad van State. Die had in 1940 nooit weg mogen gaan. Of de één weg of de ander, niet alle twee'.





terug naar boven