Koning Hoessein

Koning Hoessein (1935-1999)

Slechts twee uur nadat het officiële bericht van de dood van de Jordaanse koning Hoessein naar buiten kwam, werd zijn oudste zoon prins Abdullah tot koning ingezworen. Op uitdrukkelijk verzoek van zijn gestorven vader benoemde de nieuwe koning een paar uur daarna Hamza, de oudste zoon van Hoessein en koningin Noor, tot de nieuwe kroonprins! Met deze rangorde in de erfopvolging heeft Hoessein enkele weken voor zijn dood het gekonkel en de intriges aan het Jordaanse hof willen stoppen en vooral het lot van zijn (vierde) vrouw, koningin Noor, zeker willen stellen.

De grote vraag na de dood van de alom betreurde koning Hoessein is: Wat zal er met koningin Noor gebeuren. Dat was ook precies de reden waarom koning Hoessein toendertijd nog maar drie weken geleden van zijn ziekbed in de Amerikaanse Mayo-kliniek naar huis spoedde om dat voor eens en voor altijd te regelen. Wekenlang was het koninklijk paleis in Amman een slangekuil van samenzweringen, ruzies en gekonkel geweest. De Jordaanse monarch was vooral teleurgesteld in zijn eigen broer prins Hassan. Jarenlang was Hassan Hoessein's oogappel geweest en werd hij er op voorbereid op zekere dag de troon over te nemen.

Hassan werd als kroonprins benoemd in 1965, toen koning Hoessein de zoveelste aanslag overleefd had. Zijn eigen grootvader, koning Abdullah, werd voor zijn ogen in Jeruzalem, toen ze samen naar de moskee gingen, doodgeschoten door een Palestijn, die in het voorbijgaan ook nog een schot op Hoessein loste. Een medaille die de toen nog maar 15-jarige Hoessein van zijn opa gekregen had, redde zijn leven. En dat was de eerste van vele aanslagen zowel binnen als buiten het paleis. Uiteindelijk liet Hoessein de grondwet in het voordeel van zijn broer veranderen. Voorheen kon alleen zijn oudste zoon hem opvolgen. Abdullah was toen nog maar drie jaar oud en de koning begreep dat hij niet altijd zoveel geluk zou hebben. Hij vond het beter om er voor te zorgen dat Jordanië een bekwame leider zou krijgen. Hassan werd kroonprins, er werd door de koning voor 100% in vertrouwen genomen.

Maar tijdens zijn verterende ziekbed van het halfjaar, toen Koning Hoessein noodgedwongen in het buitenland moest verblijven, heeft Hassan het flink verbruid. Zo was de vrouw van Hassan, prinses Sarvath, tijdens de afwezigheid van de koning al begonnen het kantoor van haar man te verbouwen. Zij vond dat Hassan recht had op een werkplek met meer status en aanzien, nu het volgens haar toch niet lang meer zou duren voordat hij de troon zou bestijgen. De Pakistaanse prinses Sarvath heeft het ook nooit goed kunnen vinden met de in Amerika geboren koningin Noor. En toen de koning afwezig was begon zij allerlei gemene praatjes rond te strooien over Hoessein's echtgenote.

Prins Hassan

Maar het grootste probleem was eigenlijk de troonopvolging zelf. Jaren geleden was dat onderwerp al ter sprake gekomen, toen de koning voor prostaatkanker werd behandeld. Voor het eerst werd het Hoessein duidelijk dat prins Hassan toch misschien niet de beste keuze zou zijn.

'Destijds dacht ik dat het niet anders kon. En misschien heb ik Hassan te veel macht gegeven. Macht die hij niet gekregen zou hebben als ik niet ziek was geweest. Maar voor mij was die kwestie daar nooit mee afgelopen', liet Hoessein zich openhartig ontvallen in een van zijn laatste interviews.

Vaak genoeg heeft Hoessein geprobeerd de troonopvolging met zijn broer te bespreken. Hij wilde zelfs een familieraad in het leven roepen die er voor zou zorgen dat, zodra zijn eigen zonen oud en wijs genoeg waren om het over te nemen, zij ook daadwerkelijk aan de macht zouden komen. Maar Hassan bleef koppig volhouden dat hij het allemaal zelf wel zou regelen als de tijd daar was. En dat was nu precies waar de Jordaanse monarch zo bang voor was. Het was hem duidelijk dat niemand zich zou bekommeren om koningin Noor en zijn vier kinderen uit het huwelijk met haar, zodra hij er niet meer zou zijn. Alles zou naar het gezin van Hassan én zijn vrouw gaan.

Toen ook nog zijn oudste zoon, prins Abdullah, uit een eerder huwelijk met de Engelse Toni Gardina (prinses Muna) in het diepste geheim naar hem toekwam in Amerika, om zijn vader te vertellen dat oom Hassan inmiddels ook begonnen was het leger te reorganiseren en sommige hooggeplaatste trouwe aanhangers van de koning weg te promoveren of met pensioen te sturen, was de maat vol voor de 63-jarige koning. Hoessein begreep heel goed waar zijn broer mee bezig was, in het geniep was zijn éigen broer al bezig de macht over te nemen. De vraag bleef echter wie de 63-jarige monarch zou opvolgen. Koningin Noor heeft er de laatste maanden steeds meer bij de koning op aangedrongen om hun oudste zoon, de 18-jarige Hamza, tot kroonprins te nemen. Maar de koning vond het te riskant.

Hamza was nog maar net begonnen aan de militaire academie in Londen en heeft totaal geen ervaring. Zijn keus viel daarom op Abdullah, zijn oudste zoon uit een eerder huwelijk. Abdullah was een man van het huwelijk en de koning wist dat hij de steun van zijn troepen zou hebben. Maar ook het feit dat hij getrouwd was met de toen 27-jarige lieftallige Palestijnse prinses Raina Yassin. Jordanië bestaat voor 60% uit gevluchte Palestijnen en het zou de komende periode heel belangrijk zijn dat Abdullah ook hun steun heeft. Boven heeft Abdullah beloofd voor koningin Noor te zorgen en Hamza, hun oudste zoon, troonopvolger te maken. Daarmee was de konings belangrijkste wens in vervulling gegaan. Net op tijd, want kort nadat hij zijn oudste zoon tot regent had benoemd werd de gezondheidstoestand van Hoessein steeds slechter.

In allerijl stapte hij weer op het vliegtuig om opnieuw in de Amerikaanse Mayo-kliniek bestraald te worden en een beenmerg-transplantatie te ondergaan. Tevergeefs. Doodziek werd koning Hoessein, nog maar nauwelijks bij bewustzijn, op een brancard zijn eigen vliegtuig ingebracht dat hij twee weken eerder nog zelf naar huis had gevlogen. Zijn laatste uren waren aangebroken en hij wiste het. Af en toe kwam de koning bij bewustzijn op zijn tocht naar huis en greep de hand van koningin Noor, zijn vrouw. Bijna 21 jaar geleden hadden ze elkaar voor het eerst ontmoet toen Lisa Halaby, zoals ze toen nog heette, de architectuur van een Jordaanse vliegveld onder handen zou nemen. Op slag was Hoessein verliefd geworden en in het diepste geheim nam hij haar mee op tochtjes in het maanlicht op zijn moter in de heuvels van Amman.

Koningin Noor

Niet lang daarna bekeerde Lisa, die uit een Arabisch-Amerikaanse christelijke familie komt, zich tot de islam. Ze noemde zich vanaf toen Noor Al Hoessein-'Het licht van Hoessein'. In 1978 trouwde de koning, die al drie keer eerder in het huwelijksbootje was gestapt, met haar en het zou de grootste liefde in zijn leven worden. Koningin Noor heeft altijd heel dicht bij de koning gestaan. Vooral in het begin van haar huwelijk was het soms moeilijk om zich aan de strikte regels van de islam te houden. Langzaam maar zeker wist koningin Noor echter een plaatsje in de harten van de Jordaniërs te veroveren. Door haar onvermoeibare inzet voor het Jordaanse volk werd ze al snel de Jordaanse Hartenkoningin genoemd.

Op zijn ziekbed besefte koning Hoessein dat er ook voor haar goed gezord moest worden als hij er niet meer zou zijn. Hij wist dat voor haar nu de moeilijkste periode van haar leven was aangebroken. Vanaf het moment dat de koning doodziek aan boord van het vliegtuig ging tot en met zondagmiddag toen hij zijn laatste adem uitblies, heeft de koning op de grens van leven en dood gezweefd. Geruchten gingen dat hij klinisch al dood was op het moment dat hij zijn eigen Medisch Centrum in Amman werd binnengebracht. Eerst hadden zijn longen en lever het begeven, en al snel was Hoessein Hersendood. Kunstmatig werd de koning in leven gehouden toen al zijn elf kinderen zich verzamelden aan zijn bed. Het afscheid van hun vader was aangebroken.

In Jordanië werd er met ongeloof gereageerd op de eerste berichten over de op sterven liggende koning. Heel even hadden de Jordaniërs nog gehoopt dat de koning genezen was en daarom naar huis gekeerd. Maar al snel werd duidelijk hoe ernstig zijn toestand was. Met duizenden gingen ze naar het Al Hoessein Medisch Centrum in de hoofdstad om hun steun te betuigen. Sommigen waren zelfs gekomen om orgaandonor te zijn voor de doodzieke koning die door het volk als een vader van het land werd gezien. Toen koningin Noor naar buiten kwam en zag hoe overweldigend de steun van het Jordaanse volk was, brak ze in tranen uit. Dit was ook haar Jordanië, en zich niet bekommeren om haar veiligheid liet ze zich door het volk troosten. De volgende dag was alles voorbij, de koning was overleden. Enkele uren later werd Abdullah ingezworen tot nieuwe koning, in het bijzijn van zijn oom Hassan.

En dat was precies waar iedereen op gehoopt had. Hassan had in eerste instantie in vrijwillige ballingschap willen gaan toen hem duidelijk werd dat er voor hem geen rol meer was weggelegd in Jordanië. Maar in deze pijnlijke uren is de familie toch dichter bij elkaar gekomen en heeft Hassan zich voorgenomen zijn neef Abdullah in alles te helpen. Prins Hassan heeft toch negenendertig jaar ervaring en kan zeker zijn steentje bijdragen om de vrede in Jordanië te bewaren. 'Hassan heeft te veel respect voor zijn broer, om zijn neef in deze moeilijke uren in de steek te laten', vertelde een bron in het paleis. Ook Abdullah hield zich heel goed staande. Met een lijkbleek gezicht zwoor hij op de heilige koran dat hij de nagedachtenis van zijn vader eer zou aandoen en dat hij het beste met het Jordaanse volk zou voorhebben.

Direch daarna werd duidelijk dat er ook voor koningin Noor gezorgd was. Zij zal koningin blijven, naast de uitvoerend koningin Raina, Abdullah's vrouw, die met haar toen 27-jaren de jongste koningin in de wereld zal zijn. Hopelijk kan de Jordaanse Hartenkoningin Noor zich blijven inzetten voor de minder bedeelden van de samenleving en net als prinses Diana ooit deed, zich blijven hard maken tegen het leggen van mijnenvelden die elk jaar ook in Jordanië duizenden slachtoffers eisen. Binnen 24 uur, zoals gebruikelijk in de moslim-wereld, werd koning Hoessein begraven. De top van de hele wereld was afgereisd naar Jordanië om de koning hun laatste eer te bewijzen, onder wie koningin Beatrix en premier Kok.

Toen de Amerikaanse architecte Lisa Halaby zesentwintig jaar geleden trouwde met koning Hoessein hield ze er rekening mee dat haar huwelijk in een scheiding zou eindigen. De blonde Amerikaanse, die sinds haar huwelijk met de Jordaanse vorst als koningin Noor door het leven ging, heeft lang getwijfeld of ze wel in zou gaan op het huwelijksaanzoek dat de vorst haar had gedaan. Ze was in zes weken tijd tot over haar oren verliefd op hem geraakt, maar ze vroeg zich af of ze wel aan de verwachtingen van Hoessein en zijn volk kon voldoen. Ze was inmiddels ook op de hoogte van zijn roerige liefdeleven en het feit dat hij tot twee keer toe met een vrouw had gebroken. Koningin Noor stond aan een voor velen onbegonnen taak. Toen Hoessein verliefd op haar was geworden was hij nog niet eens twee jaar weduwnaar.

Koningin Alia
(1948-1977)

Zijn derde echtgenote Alia, die na een bezoek aan een doodziek kindje de dood vond' bij een helikopter-ongeluk, werd door Hoessein's onderdanen nog altijd op handen gedragen. En Lisa Halaby vroeg zich af of Hoessein al werkelijk over zijn verdriet heen was. Hij had er namelijk nooit een geheim van gemaakt dat Alia zijn grote liefde was. En Alia was gek op de Jordaanse vorst, ook daarover bestond geen twijfel. Na twee mislukte huwelijken stond het ook vast dat Hoessein met haar oud zou worden.

Koningin Alia voldeed aan alle eisen die een echtgenoot aan een vrouw kan stellen. Ze zag er goed uit, was intelligent en had zich uitstekend ontwikkeld, gaf hem drie gezonde kinderen, begreep het werk van haar man en was bovendien geliefd bij het volk. Koningin Alia nam haar man veel werk uit handen. Ze vergezelde hem bij officiële verplichtingen en ze bleek al heel kort na haar huwelijk met Hoessein erg begaan te zijn met het wel en wee van de inwoners van Jordanië.

De schok was groot toen het helikopter-ongeluk, nu zevenentwintig jaar geleden, plotseling een wreed einde maakte aan het geluk van Hoessein. Zijn vrouw verbrandde levend tussen de wrakstukken van de helikopter waarmee ze terug zou worden gebracht naar haar paleis. 't Verdriet was nog groter toen bekend werd dat de 29-jarige koningin Alia op het moment van het ongeluk net drie maanden in verwachting was van haar vierde kind. Hoessein leek troosteloos en stortte zich na de begrafenis van zijn vrouw volledig op zijn werk. Hij nam gas terug toen hij de Amerikaanse architecte ontmoette. Zij was op dat moment in Jordanië, waar ze betrokken was bij de bouw van de luchtvaart-universiteit. Hoessein stond meteen in vuur en vlam voor de Amerikaanse in wie hij veel van zijn verongelukte vrouw herkende. Net als zijn overleden vrouw Alia Toucan was Lisa Halaby lang en slank. Ze zag er ook westers en modern uit en bleek heel sociaal-bewogen te zijn.

Lisa was bovendien romantisch en erg geinteresseerd in zijn werk. Hoessein had, zo vertelde hij later, niet durven dromen dat er ooit nog een vrouw op zijn pad zou komen, waarmee hij gelukkig zou kunnen worden. Na de dood van koningin Alia was dat bijna onmogelijk geworden. Koningin Noor voelde dat met haar vrouwelijke intuitie heel goed aan. Ze heeft vanaf de dag dat de Jordaanse koning haar voor de eerste keer mee uit eten nam ook vaak met hem over gesproken. Ze wilde niet dat een huwelijk op een mislukking zou uitlopen. Ze was ook bang dat het volk haar niet op de plek van de mateloos populaire koningin Alia zou dulden. Hoessein heeft haar uiteindelijk overgehaald om toe te stemmen in een verloving, die al snel werd gevolgd door een huwelijk. De Jordaanse koning leek het ware geluk niet gegund te zijn.

Toen hij eenentwintig jaar was en hij zich al bijna twee jaar koning van Jordanië mocht noemen, trouwde hij met de Egyptische prinses Sherifa Deena, die een achternichtje van hem was. Dit eerste huwelijk van Hoessein heeft ooit enige kans van slagen gehad. 't Was een huwelijk dat hem werd opgedrongen door naaste familieleden, die vonden dat de koning van Jordanië niet zonder echtgenote kan. Prinses Sherifa Deena was bovendien zeven jaar ouder. Al vrij snel na de huwelijksvoltrekking bleek de prinses in verwachting te zijn. De koning en zijn vrouw kregen een dochter, die ze Alia noemden en die nu achtenveertig jaar is. Hoessein brak met de moeder van zijn eerste kind lang voordat hij in contact was gekomen met Toni Gardina.

Prinses Sherifa Deena

Deze Engelse Telefoniste had via haar vader, een invloedrijk militair die als diplomaat in Jordanië terecht was gekomen, een baan aan het hof van Hoessein gekregen. Hoessein viel als een blok voor haar. Elf jaar was hij gelukkig met Toni Gardina, die na haar huwelijk koningin Muna werd genoemd. Zij is de moeder van Hoessein's oudste zoon Abdullah die zijn vader officieel opvolgde. 't Kwam tot een breuk tussen Hoessein en zijn tweede echtgenote toen Alia Toucan, een Jordaanse van Palestijnse afkomst, het pad van de vorst kruiste. Hoessein heeft destijds lang nagedacht over zijn scheiding met koningin Muna, die hem vier kinderen schonk.

Ondanks het feit dat hij verliefd was geworden op de ranke en knappe Alia Toucan bleef hij van Muna houden. Binnen de paleismuren hebben zich dan ook heel wat emotionele taferelen afgespeeld tussen de koning en zijn vrouw voordat de scheiding een voldongen feit was. Hoessein heeft nooit echt gebroken met zijn tweede echtgenote. Bij de scheiding bepaalde hij dat zijn ex-vrouw een eigen paleis in Jordanië kreeg, waar ze met de volledige financiële steun van hem haar vier kinderen zou kunnen grootbrengen. Koningin Muna kreeg tal van privileges, die echter zouden komen te vervallen als ze opnieuw zou trouwen.