Koning en Keizerrijken  
  De geschiedenis van het Britse koningshuis Windsor
| Koninkrijken | Groot-Brittannië |


Familiewapen Groot-Brittannie
De historie van het Britse vorstenhuis begint bij de Angelen en Saksen. In de vierde eeuw arriveerde deze indringers in Engeland, en 150 jaar later was hun heerschappij compleet. De eerste koningen waren stamhoofden die hun buren met geweld onder de duim hielden. In beginsel was er sprake van erfelijke opvolging. De kroon ging over van vader op zoon, op volgorde van leeftijd, en daarna volgden de dochters. Stierf een vorst zonder erfgenaam, dan ging de kroon naar zijn oudste broer. Tot de tijd van de Tudors droeg geen enkele vrouw de kroon.

De Angelsaskische koningen volgden in grote lijnen dezelfde successie-regels, maar heel vaak gebeurdehet ook dat de Witenagemot (volksvergadering), bestaande uit bisschoppen en grondbezitters iemand anders koos dan de officiele erfgenaam, omdat die ander bijvoorbeeld meer ervaring of inzicht had.


Koningin Victoria (1819-1901)
Zo kwam bijvoorbeeld Alfred de Grote (849-899), grootste van de Angelsaskische vorsten, op de troon. Zijn jeugd had hem nog parten kunnen spelen. Toen zijn broer, Aethelred I, stierf, was hij pas 22 jaar. Maar Alfred had zich al bewezen in de strijd tegen de Denen. Deze verlichte heerser werd vaak vergeleken met Karel de Grote; hij was een ontwikkeld man, dieeen deel van zijn opleiding in Rome had genoten.

Koning Alfred stichtte in dertig jaar meer steden dan de Romeinen in drie eeuwen. Hij stichtte scholen, herstelde kloosters, ontwierp huizen, en vond een kaars-uurwerk uit.

Willem de Veroveraar (1028-1087) echter, die in de verte nog familie was van de laatste Angelsaskische koning, Edward de Belijder, veranderde Brittannie voorgoed toen hij met zijn legers vanuit Normandie het Kanaal overstak en in de slag bij Hastings Harold II versloeg. Boven de Theems bouwde hij te Windsor een vesting, waarin koningin Elizabeth en de haren nu, bijna duizend jaar later, nog wonen.


Koning Edward VII (1841-1910)
De meest notoire figuur uit het huis Platagnet was Jan Zonder Land. Hij erfde geen van zijn vaders gebiedsdelen, en verloor met bekwame spoed Normandie en Anjou aan de kroon van Frankrijk. Zijn aperte wanbeleid en buitensporige belastingen leidden tot een opstand onder de grote, Britse leenmannen. Op 15 juni 1215 dwongen zij hem de Magna Charta te ondertekenen; daarmee kwam een eind aan de onbegrensde macht van de Koning. Sindsdien is eeuw na eeuw de macht van de vorst steeds meer aan banden gelegd. Tweehonderd jaar later kwam er een eind aan de regeerperiode van het huis Plantagenet, toen tussen de machtige huizen van Lancaster (rode roos) en York (witte roos) de Rozenoorlogen losbarstten.

Het ging hier om een successie-oorlog tussen de erfgenamen van Edward III. Toen prins Hendrik Tudor (van de Lancaster-tak) met erfgename Elizabeth van York in het huwelijk trad, wist hij departijen te verzoenen. Na zijn overwinning op Richard III (Bosworth, 1485), eiste Hendrik de troon voor zich op, en dat was het begin van het koningsschap van de Tudors. Zijn overwinning bracht het door oorlog verscheurde land vrede, hoewel hij niet door iedereen met open armen werd binnengehaald, gezien zijn zwakke aansprakenop de troon. Hendriks grootvader, Owen Tudor, was getrouwd met koningin Catherine, weduwe van Hendrik V.

Hij werd opgevolgd door zijn tweede zoon, Hendrik VIII, vooral befaamd vanwege zijn zes vrouwen. In zijn wanhopig verlangen naar een troonopvolger, scheidde hij van zijn vrouw Catharina van Aragon; dat leidde tot een breuk met de paus. Vervolgens verklaarde hij zichzelf tot Hoofd van de Anglicaanse Kerk. De ironie wil dat de grootste der Tudors nu juist Hendriks dochter Elizabeth I was Zij had een verbazend goed stel hersens, en beheerste negen talen; nadat haar vloot de Spaanse Armada had verslagen, liet zij Engeland in rust en vrede achter. Aangezien zij ongehuwd was gebleven, ging de kroon naar Jcobus I, zoon van haar halfzuster, Maria Stuart van Schotland. Hij was tevens Jacobus VI van Schotland, en derhalve verenigde de eerste Stuart beide naties.


Koning George V (1865-1936)
Hij meende dat een koning met Goddelijk recht regeerde, maar de ondersteuning van deze opvatting brokkelde snel af toen zijn zoon Karel I zonder parlement wenste te regeren, en vervolgens door dezelfde parlement ter dood werd veroordeeld.

Elf jaar later bracht De Restauratie zijn zoon Karel II op de troon. Zijn katholieke broer, Jacobus II, volgde hem op, en werd een zeer weinig geliefde vorst. Toen de Hollandse stadhouder prins Willem III, wiens vrouw Mary een kleindochter van Karel I was, met een leger arriveerde om de 'Glorious Revolution' in gang te zetten, was Jacobus binnen de kortste keren verdwenen; de troon was vacant.

willem beschikte over militaire macht, en Mary kon legitieme aanspraken op de troon doen gelden. Het parlement besloot al snel hun troon aan te bieden, en vanaf 1689 regeerden zij te zamen. Vanaf dat momentwerd de monarchie constitutioneel, en dat bespaarde Engeland de conflicten tussen Kroon en parlement die zovele andere Europese landen in de 19-de eeuw verdeelden.

Hun opvolgster, koningin Anna, kreeg zeventien kinderen, die allen stierven. Maar de Akte van Overdracht (1701) bepaalde dat de kroon naar de meest directe protestantse bloedverwant zou gaan. Dat was Sophia, vrouw van de keurvorst van Hannover, en kleindochtervan Jacobus I. Toen zij twee maanden voor koningin Anna stierf, ging de kroon naar haar zoon George.

George I, eerste koning uit het huis Hannover, kwam in 1714 naar Engeland, ook al sprak hij geen woord Engels. De Akte van 1701 bestaat nog steeds, en daarmee wordt een ieder die katholiek is, of met een katholiek huwt, uitgesloten van de troon.


Koning George en Elizabeth
(1895-1952)
George I en George II kenmerkten zich vooral door veelvuldige afwezigheid; ze brachten het grootste deel van hun tijd door in Europa, en de consequentie daarvan was dat de macht meer en meer in handen van het parlement kwam. Pas met de geboorte van George III, te Londen in 1738, had de natie weer een echt Engelse koning. Slachtoffer van een bloedziekte, waar weinigen iets van begrepen, had deze vorst regelmatig wilde aanvallen. Men meende dat hij gestoord was, en hij heeft de laatste negen jaar van zijn leven in opsluiting door moeten brengen.

Zijn kleindochter Victoria herstelde het het prestige van de monarchie door haar onverbiddelijke plichtsbesef en deugdzaamheid. Onder haar werd het Britse Rijk het machtigste ter wereld; het veroverde gebiedsdelen in India, Afrika en de Stille Oceaan. Vrede en voorspoed verheugden het volk, en nieuwe wetten garandeerden toenemende vrijheid. Door bloedverwantschap of huwelijken was zij geparenteerd aan vele andere koningshuizen en zij werd bekend als de 'Grootmoeder van Europa'. Victoria en haar man, prins Albert van Saksen-Coburg, hadden negen kinderen, en hun evident gelukkige gezinsleven zette de toon voor vele monarchen na hen.


Koningin Elizabeth
De Britse soevereinen volgen het eestgebooterecht bij de opvolging, in zoverre dat een mannelijke erfgenaam voor een vrouwelijke gaat. Het werd dus Edward VII die de troon erfde, en niet de eerstgeboren dochter. Toen tijdens de regering van zijn zoon, George V, de Eerste Wereldoorlog uitbrak, besloot de koninklijke familie dat het beter was alle oude banden met Duitsland te verbreken, en een andere naam te kiezen. Een advseur stelde 'Windsor' voor, naar het kasteel waar de koninklijke familie nu al bijna duizend jaar verbleef.

Toen Edward VIII afstand deed van de troon, was de beurt aan de tweede zoon, George VI, om schoorvoetend zijn plaats in te nemen. Het huis Windsor is nu al 50 jaar in de capabele handen van zijn dochter Elizabeth. Ondanks de hindernissen van de laatste tijd, lijkt de toekomst van het huis Windsor tot in de 21-ste eeuw verzekerd.

| Koninkrijken | Groot-Brittannië |


terug naar boven