Koning en Keizerrijken Koning en Keizerrijken 
De geschiedenis van het Deense koningshuis |
'Ja. Ik werd pas werkelijk een gekozen koningin in vrouwelijke lijn werd goedgekeurd'.
Margaretha II van Denemarken heeft niet het gevoel dat zij uitsluitend koningin is geworden omdat zij de oudste dochter is van wijlen koning Frederik IX; zij voelt zich ook een gekozene. De Denen stemden voor Margaretha toen in 1953 een referendum werd gehouden omtrent een herziening van de grondwet waar het de successie betrof. Dit referendum werd gehouden om te bepalen of Denemarken een vrouw grondwettelijk het recht op de troon kon geven. Besloten werd dat zowel mannelijke als vrouwelijke nakomelingen het recht op successie hadden. Wel werd daarbij ook vastgelegd dat de troonopvolger niet noodzakelijk de eerstgeborene zou zijn; als het eerste kind een dochter is, maar er wordt later een zoon geboren, dan zal die zoon de troon erven.
Voor het referendum was de troonopvolging grondwettelijk voorbehouden aan mannelijke nakomelingen. Dit hield in dat Frederik IX geen opvolger had, ondanks het feit dat hij drie dochters had: Prinses Margaretha, prinses Benedikte, en prinses Anne-Marie. Daar stond tegenover dat zijn broer Knud twee zonen had, en dus twee troonopvolgers. De oudste van hen, prins Ingolf, werd graaf van Rosenburg, en trouwde een gewone burger. Ook prins Christiaan trouwde een burger, en werd, net als zijn broer, graaf van Rosenburg.
Prins Knud, die tot de aanname van de nieuwe successiewet kroonprins was geweest, werd nu de vermoedelijke opvolger, en vierde in de lijn van successie. Zijn echtgenote, prinses Caroline-Mathilde, werd dus vrouw van de vermoedelijke troonopvolger. De uitkomst van het referendum was een teleurstelling voor Knud, want hij kon het niet anders ervaren dan als een degradatie van zijn familie; hij liet van deze gevoelens naar buiten toe echter niets merken. Beide families zijn door de jaren heen altijd beleefd tegen elkaar geweest, en hebben elkaar met respect behandeld tijdens bijvoorbeeld nationale feestdagen of andere evenementen; de banden tussen beide families en beide broers, koning en vermoedelijke troonopvolger, zijn niet nauwer aangehaald.
De nieuwe wet op de opvolging, die vrouwen het recht gaf op de troon, hield in dat koning Frederiks oudste dochter, prinses Margaretha, de vierde generatie van het huis Glücksburg vertegenwoordigde. Dit plaatste haar in een volkomen andere positie. De regerende vorsten van het huis Glücksburg zijn er altijd in geslaagd met hun tijd mee te gaan en modern te blijven. Men kan gerust stellen dat deze dynastie zich in de loop der tijden heeft bewezen. De dood van koning Frederik VII in het slot Glücksburg markeerde het einde van een historich tijdperk. Met hem stierf de mannelijke lijn Oldenburg uit, en een nieuwe periode begon toen de eerste opvolger uit het huis Glücksburg de Deense troon besteeg op een avond in november 1863. De man die later koning Christiaan IX zou worden, werd op 8 april 1818 in het slot Gottorp geboren; hij was de zoon van hertog Wilhelm van Sleeswijk-Holstein-Sonderburg-Glücksburg. De prins van Glücksburg, die koning van Denemarken werd, en vader van twee koningen, een koningin en een keizerin, werd bekend als de 'schoonvader van Europa'. Hij beleefde een gelukkig huwelijk, en stierf toen hij 87 was.
 (1818-1905) |
Twee van hun kinderen trouwden overigens wel met elkaar. De oudste dochter van Christiaan IX, prinses Alexandra, huwde de Britse troonopvolger, de latere koning Edward VII, zoon van Victoria en Prins van Wales. Aanvankelijk had Victoria hier moeite mee, maar al snel sloot zij Alexandra in haar hart. Het huwelijk van Christiaan IX en zijn vrouw koningin Louise was niet alleen voor het oog van de wereld geslaagd; zij hielden van elkaar en steunden elkaar. Het huwelijk vond plaats in 1842 en zij vierden samen hun gouden bruiloft. Koningin Louise was de dochter van de landgraaf van Hessen, en haar moeder was de zuster van koning Christiaan van Denemarken. Christiaan was geen man die zijn geld over de balk gooide. Hij had de naam nogal gierig te zijn, en toen hij eenmaal koning was, kon men hem vaak zien verschijnen in een afgedragen, koffie-kleurige jas, die na verloop van tijd een zekere internationale faam genoot omdat er op een van de mouwen een lap was gezet. Deze jas werd symbool van 's konings zuinigheid.
Het Deense hof was in deze tijd een belangrijk oriëntatiepunt voor heel Europa. Hoewel er geen schijn van extravagantie te ontwaren was, deed de familie niets liever dan op het landgoed Fredensborg bijeenkomen, net ten noorden van Kopenhagen, waar het dagelijks leven vooral gekenmerkt werd door eenvoud en warmte. Bedienden en lakeien van het koninklijk huishouden hoefden niet de hele dag bezig te blijven: men had een praktisch systeem van self-service opgezet, waarbij een ieder zelf zijn eten kon halen dat op het buffet werd warm gehouden. Koningin Louise was dol op muziek, en speelde vaak 's avonds in de muziekkamer kwartetten met haar drie dochters.
De zoon van het koninklijk paar, prins Wilhelm, werd in maart 1863 gekozen tot koning George I van Griekeland. De op een na oudste dochter, Dagmar, was aanvankelijk verloofd met Nicolaas, de Russische groothertog en troonopvolger, maar hij overleed. Dagmar trouwde een jaar later met zijn broer, groothertog Alexander Aleksandrovitsj (de latere tsaar Alexander III). Als Russisch keizerin droeg Dagmar de naam Maria Feodorovna. Een andere dochter, Thyra, trouwde met de hertog van Cumberland, en voor koning Christiaan IX stierf, maakte hij nog mee dat zijn kleinzoon Karel als koning Haakon VII van Noorwegen de troon besteeg.
Tijdens de regeerperiode van koning Christiaan IX en koningin Louise waren de gloriedagen van de Fredenborgs regelmatig onderwerp van gesprek tijdens de familiebijeenkomsten op het slot op het Deende eiland Seeland. Vele van de kamers waren dan bezet, en de tafel in de immense hal was altijd gedekt voor ongeveer honderd gasten; de koninklijke familie zelf vormde al de helft van het gezelschap. Iedere zomer kwamen de Russische tsaar Alexander en keizerin Dagmar met hun kinderen vakantie houden bij Christiaan IX. De Duitse keizer Wilhelm en enige van zijn familieleden waren een aantal keren te gast bij Christiaan IX. Iedereen vermeed bij dergelijke bijeenkomsten zorgvuldig het aanroeren van politieke kwesties. Alexandra van Engeland vond het heerlijk haar ouders op te zoeken; de koning noemde haar 'mijn prachtige dochter'. Keizerin Dagmar van Rusland noemde Christiaan IX 'de wijste man die ik ken'; hij, op zijn beurt, typeerde hertogin Thyra van Cumberland als 'mijn goede dochter'. De koning prefereerde een bescheiden levensstijl, maar voor zijn geliefde familie waren altijd ruimte, voedsel en een plaats in zijn hart beschikbaar.
Het volgende incidentje werd destijds met een glimlach vermeld: Christiaan IX was van plan met zijn drie dochters per koets naar het paleis te rijden. Naar zijn idee was èèn tweespan voldoende voor zo'n klein ritje, maar de dames, Dagmar, Alexandra en Thyra, dachten daar anders over. Er bleef de koning niet anders over dan te buigen voor de wensen van zijn dochters. Zijn wensen in stijl te arriveren, op een wijze die paste bij hun stand, dus met een vierspan en postiljions. Hun diverse relaties hebben de Deense koninklijke familie door heel Europa een unieke reputatie bezorgd. De Griekse tak van de Glücksbugs zorgde voor connecties met de Engelse koninklijke familie, en met de adellijke families van Joegoslavië, Italië, Frankrijk, Roemenië en Rusland.
Christiaan IX mocht het gelukkig meemaken dat de opvolging tot in de vierde generatie verzekerd was. In het voorjaar van 1899 werd de toen 82-jarige koning overgrootvader van Margaretha's vader, de latere koning Frederik IX.
 (1870-1947) |
Zo stond hij bijvoorbeeld ooit op een koninklijke receptie teSonderjylland in de buurt van twee Duits-sprekende dames. Hij kon hun gesprek volgen, en hoorde de een tegen de ander zeggen:'Ja, schön ist er ja nicht' (Hmmm, knap is hij in elk geval niet), waarop de koning zich omdraaide en prompt glimlachend reageerde met:'Nein, aber er hört gut' (Nee, maar met zijn gehoor is niets mis). Christiaan nam zeer duidelijk stelling tegen de Duitsers ten tijde van de bezetting van Denemarken, en de Denen sloten de gelederen rondom hem. In die tijd werd er in het buitenland wel eens over gerept dat de koning, die graag paardreed, dat rustig deed in de straten van Kopenhagen, en wel zonder enige vorm van bescherming. In 1942 raakte hij betrokken bij een ernstig ongeluk, waarbij hij van zijn paard viel. Echt hersteld is hij nooit meer. Hij stierf op 20 april 1947, 76 jaar oud.
Koningin Margaretha heeft ooit gezegd dat zij zich van haar grootvader weinig anders herinnert dan een oude man in een rolstoel, terwijl zij omternt haar grootmoeder talloze dierbare herinneringen koestert. Frederik IX (1899-1972) de vader van koningin Margaretha van Denemarken, deed het op school zeer goed, vooral bij mondelinge examens in de talen. Hij was open en recht-door-zee in de omgang met anderen. Hij was enige tijd verloofd met Olga, een Griekse prinses, en in 1922 werd dat half en half officieel, toen Frederik 23 was, maar hun romance bereikte nooit een echt formele status. Voor dat kon gebeuren reisde Frederik op eigen initiatief af naar Athene, waar hij en de mooie Olga samen besloten hun verloving af te breken. Pas in 1935 legde de toen 36-jarige Kroonprins zijn toekomstig geluk stevig in handen van prinses Ingrid van Zweden. Hij trouwde deze Zweedse prinses, de latere koningin Ingrid, op 24 mei 1935 tijdens een luisterrijke ceremonie in Storkyrkan te Stockholm.
Hij maakte een keuze die hij nimmer zou betreuren. Zij vulden elkaar perfect aan en Margaretha zegt-nu zij ook al zevenendertig jaar getrouwd is-het huwelijk van haar ouders altijd als voorbeeld voor ogen gehad te hebben. De vader van koningin Margaretha was bijzonder populair. Hij was dol op de zee en telde onder zijn vrienden vele kapiteins. Dat konden de inwoners van Kopenhagen, die toevallig 's avonds langs slot Amaliënborg liepen, op zeker ogenblik met eigen ogen vaststellen: uit een van de koninklijke vensters lichtte een signaal op, dat vervolgens werd beantwoord door de oorverdovende repliek van een scheepshoorn. Op die manier groette de koning een van zijn zeevarende vrienden, die toevallig kapitein was van een van de schepen van de Deense vloot. Het feit dat Frederik IX op zijn eigen wijze ook koning van de Zee was, viel te bewijzen met het koninklijk jacht Danneborg, waar de koning zich met genoegen drijfnat liet spuiten op het halfdek. In zijn opinie was er niets gezonder dan dit.
Omdat Frederk van de zee hield, en van alles wat met de oceaan van doen had , had hij zich in zijn jonge jaren laten tatoeëren. Deze tatoeage trokken zeer veel aandacht toen hij, nog kroonprins, een bezoek bracht aan de Verenigde Staten, samen met kroonprinses Ingrid. De Amerikaanse pers greep het buitenkansje dat hij hun bood toen hij op zeker moment zijn T-shirt uittrok om te demonstreren dat hij kon roeien. Frederik IX was zeer muzikaal, en hij mocht graag grote symfonie-orkesten dirigeren; men zegt zelfs wel dat hij een groot dirigent had kunnen worden, als hij niet al koning was geweest.
 |
Van koningin Margaretha zegt men dat zij het best opgeleide staatshoofd is. Hieronder volgen wat feiten om die bewering te ondersteunen. Margaretha studeerde aanvankelijk aan de Zakle school, een particulier instituut. Ze werd opgeleid tot escadercommandant aan het Kvindeligt Flyverkorps Gruppeforeskole (Luchtmacht-college voor vrouwen), legde in 1960 haar Filosofikum (verplicht tentamen filosofie aan het eind van het eerste universitaire jaar) af, studeerde te Cambridge archeologie, en behaalde een diploma prehistorische archeologie tussen 1960 en 1961. Tussen 1961 en '62 studeerde zij politicologie aan de universiteit van Arhus, aan de Sorbonne in 1963, en aan London School of Economics in 1965.
Naast haar opleiding en vrijwillige dienst in het Kvindeligt Flyverkorps, werd zij ook nog nog bevelhebber van het Regiment van de Koningin in 1972, president van de Koninklijke Vereniging van Noordelijke Oudheden, voorzitter van het Koningin Margaretha en Prins Henrik Fonds, en stichter van het Archeologisch Fonds Margaretha II.
Dan is zij nog beschermvrouwe van een aantal verenigingen en stichtingen, waaronder de Koninklijke Deense Academie van Wetenschappen, en het Deens Bijbelgenootschap.
Religie betekent veel voor de koningin.
