Ary Haspels

Mag Prof. Dr. Ary Haspels als uitvinders van de morning-afterpil internationale erkenning hebben gekregen, als hofgynaecoloog kreeg hij bijna nóg meer aandacht. Koningin Juliana was tot op hoge leeftijd patiënte bij Haspels, Beatrix beviel onder zijn toeziend oog van haar jongste zoon prins Constantijn en prinses Christina kreeg maar liefst drie baby's in zijn kliniek.

De band met Juliana was hecht. Toen Haspels in december 1990 met pensioen ging en met een receptie afscheid nam als hoofd van de kliniek Verloskunde en Vrouwenziekten in het Academisch Ziekenhuis in Utrecht, was de prinses de enige van de koninklijke familie die acte de présence gaf. 'Hebben mijn dochters nog iets van zich laten horen? vroeg Juliana aan haar lijfarts, die bevestigend kon antwoorden: Beatrix en haar man Claus hadden een telegram gestuurd en Christina een vriendelijke brief.

In het oude ziekenhuis aan de Catharijnensingel in Utrecht hadden de koninklijke patiënten een eigen kamer, die door het ziekenhuispersoneel de 'koninklijke stallen' werd genoemd! Juliana was net een jaar koningin áf toen ze last kreeg van een 'verzakking', met alle lastige gevolgen van dien. Professor Haspels:

'Ik heb de prinses met succes geopereerd, waarvoor ze me heel dankbaar was. Want je moet na zo'n ingreep altijd maar afwachten of de klachten ook daadwerkelijk verdwijnen'.

Juliana was aanwezig bij de drie bevallingen van Christina. En steeds had de prinses een fles champagne bij zich, die ze na de goede afloop ook zélf ontkurkte. In het Uterechtse ziekenhuis was het een publiek geheim dat Juliana bijzonder trots was op haar jongste, die 'toch maar als enige van de vier dochters spontaan is bevallen'. De andere koninklijke spruiten kwamen met de keizersnede ter wereld. De moedertrots ligt voor de hand: Christina was niet alleen de jongste, maar ook de zwakste.

Dat dit zorgenkindje nu zo sterk zou blijken! Overigens beviel Christina met behulp van de 'baarkruk', een in die dagen nieuw fenomeen. De prinses had erover gelezen en er bij Haspels op aangedrongen dat het ziekenhuis er een moest aanschaffen. Christina had trouwens nóg een wens: tijdens de bevalling moest er klassieke muziek gespeeld worden, Mozart, Beethoven, Bach. Ze was ervan overtuigd dat wanneer het kindje later zou huilen, het onmiddellijk rustig zou worden als ze de bewuste muziek zou draaien.

Wat vond professor Haspels daarvan?

'Alle wensen van de ouders, die het kind niet schaden of mogelijk goed doen, zijn toegestaan. Onafhankelijk of je er zelf in gelooft'.

'Ik vermoed dat Beatrix toen naar de oude hoofdzuster is gegaan en heeft gevraagd: 'Wat is dat voor snuiter?' In het begin moest de verpleegkundige niet veel van mij hebben, omdat ik de patiënten na de bevalling meteen liet opstaan. Bij Plate lagen ze nog acht dagen plat. Dus de negende dag opstaan en de tiende als een dweil naar huis.

Wij hebben gezonde studenten bij wijze van proef in bed gelegd; na één week was hun beenomvang al drie centimeter verminderd! Kun je nagaan als je een kraamvrouw ácht dagen in bed laat liggen. Na een halfjaar kwamen de zusters bij me: 'U heeft gelijk gehad...'

Ary Haspels was een graag geziene gast bij de Oranjes. Hij werd geïnviteerd voor de doop van de kinderen van Christina en Jorge op Paleis Soestdijk en mocht tijdens de kroning van Beatrix tot koningin plaatsnemen direct achter alle bevriende staatshoofden. Haspels was ook present bij het huwelijk van prins Constantijn en Laurentien en bij de uitvaart van prins Claus. Bij de uitvaart van prins Bernhard kon hij wegens verblijf in Zuid-Afrika echter niet aanwezig zijn.

'Maar ik heb gelukkig wel afscheid van de prins kunnen nemen, toen hij lag opgebaard in zijn eigen vleugel in Paleis Soestdijk'.

Na zijn afscheid van het AZU werd Ary Haspels particulier gynaecoloog, met een eigen praktijk aan huis. Hoelang denkt hij nog door te gaan?

'Zolang ik me gezond voel. In mijn vak bestaat geen grens, geen leeftijdslimiet, ik heb geopereerd tot mijn 75ste. Dat mag, als het maar verantwoord is. Nu stuur ik iedereen door. Ik ben tenslotte 80 jaar. En ja, het is een vréselijke leeftijd. Maar ik weet dat ik dankbaar moet zijn dat het tot nu toe zo goed is gegaan. Ik kan nog golfen en tennissen. Wie kan dat op deze leeftijd zeggen?'

Niet Nelson Mandela, bij wie Haspels in Johannesburg op bezoek was.

'Mandela is fysiek een oude man. Ik mocht hem als vice-voorzitter van het African Doctors Gala een cheque brengen van 120.000 euro voor een project van het Mandela Fonds. In zijn stoel achter zijn bureau zat hij op me te wachten. Mandela loopt héél slecht, maar is één en al levenslust. Wat een charismatische man! Tijdens de drie kwartier die we met elkaar hebben gesproken, vertelde Mandela drie Europese koninginnen te hebben ontmoet: Margaretha van Denemarken, Elizabeth van Engeland en Beatrix.

Koningin Beatrix & Nelson Mandela tijdens een staatsbezoek aan Zuid-Afrika

Haspels wacht eeuwige roem, mede door de ontdekking van de morning-afterpil, de noodpil, die jaarlijks door honderdduizenden vrouwen wordt geslikt en wereldwijd miljoenen abortussen voorkwam. Het middel ontstond bij toeval. Het was in 1964. Haspels had avonddienst in het Wilhelmina Gasthuis in Amsterdam, toen een meisje van dertien jaar bij hem werd binnengebracht. Ze was verkracht door drie militairen.

'Het meisje zat op de dertiende cyclusdag. Wat moest ik doen? Ineens schoot me te binnen wat collega-dierenartsen allang deden met honden die tegen de wil van hun baasjes waren gedekt. Ze gaven de dieren hormooninjecties, waardoor zich geen bevrucht eitje kon nestelen. Ik belde een bevriende dierenarts en vroeg: Wat geven jullie die honden? Hoeveel wegen die, vijftien kilo? Ik stelde een oestrogeendosering samen, die vijf maal zo groot was als een dierenarts geeft aan een gedekt teefje.

De dosering hebben we vijf dagen achtereen bij dat meisje toegediend, het bleek te werken! Inmiddels is de pil, in een andere vorm, zonder recept bij de apotheek verkrijgbaar. Daar ben ik héél, heel happy mee'.