Koning en Keizerrijken  

Anastasia: Het grootste mysterie van dit millenium



Anastasia
(1901-1918)
Bijna een eeuw lang bleef het verhaal van groothertogin Anastasia de wereld boeien. Had de jongste dochter van tsaar Nicolaas II het bloedbad in 1918 dat definitief een einde maakte aan de Romanov-dynastie nu wel of niet overleefd? Tot in de hoogste kringen was men verdeeld over de kwestie en met name de Engelse koninklijke familie had er veel belang bij om maar zo lang mogelijk vol te houden dat de vrouw die beweerde Anastasia te zijn in werkelijkheid een bedriegster was...

Wie herinnert zich niet Ingrid Bergman in de film Anastasia, waarvoor zij later een Oscar kreeg. Of-meer recent-de zoetsappige Disney-film die wekenlang in de bioscopen draaide? Hollywood maakte van het verhaal van Anastasia een sprookje met een happy end. De jonge Groothertogin overleefde door een wonder het bloedbad waarbij de rest van het gezin werd vermoord en werd uiteindelijk na jarenlange omzwervingen, door haar familie erkend. Maar zo romantisch als de films en de musicals over Anastasia zijn, zo hard was het vleven van de vrouw die haar hele leven beweerde de jonge dochter van de tsaar te zijn. Anna Anderson deed voor het eerst van zich spreken toen ze in 1921 in een Berlijns ziekenhuis werd opgenomen na een mislukte zelfmoordpoging.

Een verpleegster herkent haar als de jongste dochter van de tsaar. Hoewel Nicolaas II en zijn gezin drie jaar daarvoor volgens berichten uit het Kremlin zijn vermoord en op een onbekende plek zijn begraven, twijfelt men in het Westen nog altijd aan de waarheid van dit gruwelverhaal. Volgens aanhoudende geruchten zou een van de kinderen het bloedbad hebben overleefd en uit angst voor moord-eskaders van de bolsjewieken zou hij of zij zich schuilhouden. Het duurt niet lang of de verwarde vrouw in het ziekenhuis geeft toe dat ze de dochter is van de laatste tsaar. Op haar lichaam zijn littekens te zien van wat eens pajonetsteken moeten zijn geweest. Het duurt niet lang of enkele voormalige bedienden erkennen dat de vrouw de dochter van de tsaar is. Maar van de kant van de verwanten van Nicolaas II komt nauwelijks of geen reactie. De tsaar was verwant aan zo'n beetje alle vorstenhuizen van Europa en juist uit die hoek wordt niets ondernomen om vast te stellen of de vrouw inderdaad familie is.

Al snel wordt duidelijk waarom men niet zit te wachten op een overlevende van het bloedbad. Als zou blijken dat ze zich Anna Anderson noemende vrouw inderdaad Anastasia was, zou ze aanspraak kunnen maken op het fortuin dat de tsaar na zijn dood heeft nagelaten. De erfenis bestaat voor een deel uit een enorm bedrag en een schat aan juwelen, die door trouwe dienaren Rusland zijn uitgesmokkeld. Met name de Engelse koninklijke familie heeft flink misbruik gemaakt van de trieste situatie, zo blijkt al snel. George V liet direct na het horen van de moord op zijn neef Nicolaas II en diens gezin beslag leggen op de banktegoeden van de Romanovs. Zijn echtgenote, Queen Mary, pikte een groot deel van de juwelen in en de Deense koninklijke familie-de moeder van de tsaar was een Deense prinses-eigent zich een groot aantal Faberge-eieren toe.

Deze familieleden lijken geen zin te hebben om de bezittingen terug te geven aan een verwarde vrouw die in het geheel niet meer lijkt op het mooie meisje dat ze ooit ontmoetten. En zo kan het gebeuren dat Anna Anderson een zwervend bestaan moet gaan leiden en volledig is overgeleverd aan hulp en gulheid van anderen. Hoewel diverse mensen haar her-en erkennen als de jongste dochter van de tsaar, maken de machtige verwanten haar het leven moeilijk. De duurste advocaten worden ingehuurd om Anna te bevechten en een ander leidt tot de meest verbeten juridische strijd van de vorige eeuw. Uiteindelijk bepaalt het Internationale Gerechtshof in Den Haag in 1977 dat niet bewezen kon worden dat de vrouw inderdaad Groothertogin Anastasia is, maar het tegendeel evenmin. Anna Anderson is dan al een bejaarde vrouw en ze heeft de hoop opgegeven ooit nog als een tsarendochter erkend te worden.


De Romanovkinderen: v.l.n.r: Anastasia, Tatjana, Maria, Olga en Alexej

Met haar echtgenoot Jack Manahan en tientallen honden en katten leidt ze een teruggetrokken bestaan in Charlotsville, in de Amerikaanse staat Virginia. Op last van de buren, die hadden geklaagd over ondraaglijke stank en overlast, wordt ze begin jaren '80 in een verzorgingshuis geplaatst. 'Anastasia' haalt nog één keer de voorpagina's als ze samen met haar man het huis ontvlucht en zich dagenlang schuil houdt in de bossen. Aan het einde van haar leven wordt ze voortdurend gekweld door nachtmerries en lijkt ze elke nacht het bloedbad waarbij de rest van haar familie omkwam opnieuw te beleven. Als ze in februari 1984 overlijdt lijkt er een einde te komen aan het mysterie rond Anastasia en lijkt de kans dat de waarheid ooit achterhaald wordt voorgoed voorbij.

Met de vonst van de stoffelijke resten van de afgeslachte tsarenfamilie in een mijlput leek er eindelijk duidelijkheid te komen omtrent het mysterie rond de vermoorde Romanovs. Hoewel sinds 1918 algemeen werd aangenomen dat tsaar Nicolaas II, zijn echtgenote Alexandra en hun vijf kinderen allemaal waren vermoord, ontbreken de stoffelijke resten van de twee jongsten: Anastasia en Alexej... Dit geeft de zaak Anastasia ineens een nieuwe inpuls en ondanks het feit dat Anna Anderson al overleden is, willen de mensen die haar altijd geloofd hebben postuum toch nog erkenning voor haar bewerkstelligen. De oude strijd laait opnieuw op en de kampen blijken nog even verdeeld als in de jaren dat Anna Anderson nog leefde. DNA-onderzoek kan evenwel uitkomst bieden en prins Philip, de echtgenoot van koningin Elizabeth en verwant aan zowel Nicolaas als Alexandra, is bereid om bloed af te staan.

Al snel blijkt dat er geen DNA-overeenkomsten zijn met het DNA-materiaal van Anna Anderson waarmee dus uitgesloten is dat zij familie van elkaar zijn. Medestanders van Anna leggen zich er niet bij neer. Zij wijzen er op dat niet zeker is of het bloed wel van prins Philip is geweest. Gezien de belangen van de Engelse koninklijke familie zou dat niet helemaal ondenkbaar zijn. Immers: de basis van het fortuin van koningin Elizabeth is gelegd door de enorme erfenis uit Rusland. De mensen die geloven dat Anna Anderson inderdaad Anastasia was, willen nu dat het beschikbare DNA-materiaal wordt vergeleken met de stoffelijke resten van tsaar Nicolaas II en de andere gezinsleden. Dat is echter tot nu toe geweigerd en mede daarom zal het mysterie rond Anastasia ook in de 21-ste eeuw nog blijven bestaan...


terug naar boven