Amalia van Solms

Prinses Amalia van Solms: Biografie

Amalia van Solms (1602-1675)

Als prinses Amalia dezelfde karaktereigenschappen bezit als haar verre oudtante Amalia van Solms, dan wordt zij een goede koningin. Want de echtgenote van stadhouder en 'stedenbedwinger' Frederik Hendrik was scherpzinnig,schrander en een geboren diplomate. Zij bemoeide zich zich volop met staatszaken en heeft door haar voorkeur voor vrede met Spanje de partijen die voor beeindiging van de Tachtigjarige Oorlog waren, versterkt. Vanwege haar bemoeizucht en grilligheid was zij echter niet populair bij het volk en werd zij gevreesd door haar hofhouding. Maar Amalia van Solms is van onschatbare waarde geweest voor de grootheid en het aanzien van het Huis van Oranje.

Gravin Amalia van Solms-Braunfels was in de Nederlanden beland in het gevolg van de 'Winterkoning' de ongelukkige Frederik V van de Palts. Deze kleinzoon van Willem de Zwijger werd na een kortstondige regeerperiode uit zijn land Bohemen verjaagd en had zijn toevlucht gezocht bij de Oranjes in Den Haag. Amalia was hofdame van de gemalin van Frederik, Elizabeth Stuart, dochter van de Engelse koning Jacobus.

De jonge gravin uit een verarmd Duits adellijk geslacht kon haar oren niet geloven toen zij werd uitverkoren door stadhouder Frederik Hendrik(1584-1647), een van de beroemdste veldheren van Europa. ,,Hoe kan ik dit den Heer ooit terugbetalen", fluisterde zij ontroerend op haar huwelijksdag.

Volgens de schrijvers van het boek 'Moeders uit ons vorstenhuis' uit 1938 zijn weiniger Oranje-prinsessen zulke gelukkige en moeders geworden als juist Amalia van Solms.

De prins ontpopte zich als een trouw en een zorgzaam echtgenoot en vader en zijzelf heeft heel haar geheele leven, zoowel gedurende de 22 jaren van haar huwelijk als de 28 jaren van haar weduwe-staat, gewijd aan het welzijn van haar echtgenoot en zijn Huis'.

Inderdaad vond de echtgenote van Frederik Hendrik voor haar vijf nog levende kinderen, Louse Henriette, Albertine Agnes, Henriette Catharina, Maria en Willem, fraaie huwelijkskandidaten. Zoals keurvorst Friedrich Wilhelm van Brandenburg voor haar dochter Louise en de Engelse koningsdochter Maria Stuart voor haar zoon en latere stadhouder Willem II. En na de dood van haar echtgenoot in 1647 waakte zij als een kloek over de belangen van de Oranjes.

Zo zorgde Amalia er na de vroegtijdige dood van Willem II in 1650 voor dat het acht dagen later geboren prinsje Willem een goede opvoeding kreeg in Nederland. Daarmee voorkwam zij dat deze latere Willem III, stadhouder en koning van Engeland, niet te veel onder invloed kwam te staan van zijn moeder Maria Stuart en zijn voor terugkeer op de Engelse troon vechtende ooms.

Prinses Amalia was geen gemakkelijke vrouw en door haar hooghartige houding niet bij het volk geliefd. Een van haar zusters vertelde aan Amalia's aangetrouwde neef, de Friese stadhouder Willem Frederik, dat zij al van jongs af 'hooveerdich, eigensinnich en trots' was geweest. Volgens haar hofdames was zij 'hoogh in haar waepen en lichtgeraekt' en zij vreesden Amalia's wispelturigheid.

Deze neef vertoefde aan het hof om te dingen naar de hand van een van Amalia's dochters, Albertine Agnes. De historicus Luuk Kooijmans laat aan de hand van Willem Frederiks dagboeken zien hoe hij met veel pijn en moeite erin slaagde bij de grillige Amalia in de gunst te komen en uiteindelijk toestemming kreeg met Albertine te trouwen. Volgens de Friese stadhouder was de prinses 'wonderlijck van humeur, heel veranderlijk; eenen dach sal sij iemant caresseren, den anderen niet aansien ende verachten... Der is geen staet op te maecken'. Zij respecteerde de mensen zolang ze hen nodig had: 'Anders kan se niemantz lijden'.

Toch hield Willem Frederik het in de nabijheid van Amalia vol, want 'ick moet trauwen, het gae hoe het gae'. Dat de prinses 'zo sterck roock uyt de mont' nam hij op de koop toe.

Ook voor haar kinderen was Amalia hard. Haar oudste dochter Louise Henriette kon daarover meepraten. zij was verliefd op haar berooide achterneef Henri de Talmont, die al jaren in het Staatse leger diende aan de zijde van Frederik Hendrik. Zij wilde met hem trouwen. Haar moeder, die Louise al min of meer had vergeven aan de keurvorst van Brandenburg, stak daar op bijzonder botte wijze een stokje voor. Zij liet de liefdesbrieven van Henri de Talmont aan Louise uit haar kabinetje stelen. Daarna dikte ze sommige passages in de epistels nog wat aan en las ze vervolgens voor aan haar echtgenoot.

Talmont, die tot dan toe in hoog aanzien stond bij Frederik Hendrik, kon meteen zijn biezen pakken. ,,Ick ben bliede van dien lammen hondt ontslagen te sijn", vertelde Amalia aan neef Willem Frederik, na haar geslaagde interventie. De Friese stadhouder wist meteen hoe zeer hij op zijn hoede moest zijn.

Om het stadhouderlijk hof die luister te geven die volgens Amalia hoorde bij de roem van haar gemaal in Europa, gaf de prinses prachtige feesten, liet het 'Oude Hof' of wel Paleis Noordeinde restaureren en gaf de beroemde bouwmeester Jacob van Campen opdracht Huis ten Bosch te ontwerpen.

Koningin Beatrix, de huidige bewoonster van het paleis, wordt nog dagelijks met de erfenis van haar voorouder geconfronteerd. Want in het koepeldak van de grote zaal is de beeltenis van Amalia te zien, gekleed in rouwgewaad met een doodshoofd in haar hand. Eronder staat een Latijns geschrift van Constantijn Huygens, dat betekent:

'Amalia van Solms, de troosteloze weduwe, heeft aan haar onvergetelijke gemaal Frederik Hendrik, prins van Oranje, dit hem alleen gedenkwaardige teken van haar eeuwigdurende rouw en liefde opgericht'.